University of Wisconsin Digital Collections
Link to University of Wisconsin Digital Collections
Link to University of Wisconsin Digital Collections
Icelandic Online Dictionary and Readings

Víglundar saga: a new edition based on UW-Madison Libraries Special Collections MS 140 (2007-10-09)

Previous Previous section



 

[Chapter 15]

Víglundr kom þetta sumar ór hernaði ok þeir allir fóstbrœðr. Tók Ketill harðla vel við þeim ok svá Ingibjǫrg. Einn dag váru þeir kallaðir til hárþváttar. Víglundr sagði: "Ǫngvan hǫfuðþvátt mun ek hafa, ok ǫngvan hefi ek haft síðan vit Ketilríðr skildum." Hann kvað þá vísu: Page Image

*Langúðig *strauk lauðri
líneik *um skǫr *mína;
því er mér *enn til annars
óbrátt hǫfuðþváttar.
Ǫldungis skal enginn
Auði glæst it næsta
ein á aldri mínum
asklaugar mér vaska.

Lét Víglundr ekki vaska sér. Sátu þeir nú um kyrrt þann vetr. En at sumri bjuggusk þeir til Íslands á sínu skipi hvárir ok skildu í hafi. Kómu Ketilssynir í Hvítá ok fóru til Ingjaldshóls ok sǫgðu Þorgrími af sættum þeira Ketils ok svá at sona hans væri ván til Íslands. Gladdisk Þorgrímr við þetta allt saman. En þeir Víglundr sigldu þar til er þeir sá Snæfellsjǫkul. Þá kvað Víglundr vísu:

*Ljóst er út at líta,
lauka reið, yfir heiði;
sól gengr síð undir múla,
slíkt langar mik þangat;
fjǫll eru mér þekk af þellu;
því er ek hljóðr, valin tróða;
víf á ek vænst at leyfa
valgrund er þar sitr undir.

Því næst kom vindr ofan af nesinu svá þá rak til hafs. Page Image Kom þá á vestan ok gerði veðráttu harða svá menn stóðu í austri jafnan. Þat var einn dag at Víglundr sat á bunka. Þá var veðr allhvasst. Hann kvað þá vísu:

Ketilríðr bað eigi kvíða
karlmann í fǫr snjallri
ungan, þótt *ǫldur gangi
útan jafnhátt skútum.
Enn er á orð at minnask,
verum hraustir við, Trausti
verð ek af harmi hǫrðum
harðlyndr, Ketilríðar.

"Mikit er nú um," kvað Trausti "er þú nefnir hana bæði í upphafi vísu þinnar ok niðurlagi." "Þykkir mér svá vera," sagði Víglundr. Þeir váru úti hálft annat hundrað daga ok tóku land með nauðum í Austfjǫrðum í Gautavík. Víglundr mælti: "Þat þykki mér ráð, bróðir, með því vit eigum sǫkótt at þú nefnisk Hrafn, en ek Ǫrn." Bóndi ór Gautavík kom til skips. Tóku stýrimenn vel við honum ok buðu honum at taka af varningi slíkt sem hann vildi. Bóndi sagðisk eiga húsfreyju unga: "Skal hon koma til skips á morgun ok hafa slíkt af varningi yðrum sem hon vil." Reið bóndi nú heim, en húsfreyja Page Image kom til skips annan dag. Þekkti hon þegar Víglund er hon sá hann ok gaf sér fátt um. En Víglundr brá nú við er hann þekkti hana. Tók hon slíkt af varningi þeira sem hon vildi. Bóndi bauð heim stýrimanni, en er hann kom heim, gekk bóndi á móti honum ok húsfreyja ok skriðnuðu bónda fœtr, því hann var stirðr af elli. Húsfreyja mælti hjótt: "Illt er at eiga gamlan mann." "Þar var sleipt," sagði bóndi. Váru þeir inn leiddir með mikilli vegsemd. Ekki ætlaði Víglundr at Ketilríðr mundi kenna hann. Þá kvað hon:

Kenni ek Víglund vænan
Vánar elds at kveldi,
*firn er, at fund minn girnisk
flaustra eims, ok Trausta.
Gipt er gullhlaðs þopta
grannvaxin nú manni,
en mun enginn finnask
ellri þeim í heimi.

Nú sátu þeir þar um vetrinn ok var Víglundr harðla óglaðr, en bóndi var inn kátasti ok veitti þeim allt með blíðu. Segja þat sumir menn at Ketilríðr hafi haft himnu fyrir andliti sér ok hafi eigi viljat at Víglundr þekkti sik, Page Image ok svá þat at Víglundr hafi eigi ráðinn í verit at kenna hana. Þat var einn dag at Ketilríðr var úti stǫdd; henni var þá mjǫk heitt. Hon hafði sprett himnunni frá andliti sér. Í því bili kom Víglundr at ok sá gǫrla ásjónu hennar. Hann brá mjǫk við ok setti rauðan sem blóð. Hann gekk inn í stofu. Trausti var þar fyrir; hann sá á bróður sínum ógleði. Hann spurði hvat hann hefði þess sét er honum hefði svá mikit við brugðit. Víglundr kvað vísu:

Hræðask mun ek aldri
ormasetrs til betra,
ek lýg at þér eigi,
auðar Bil sízt vit skildum;
*þess ek skal háls af herðum,
*hart bíð ek af þeim, sníða,
*angr hlaut ek auðs af sprǫngu,
armleggs karls, þá hana faðmar.

Aldri hafði Ketilríðr himnu þá síðan, því hon vissi at Víglundr hafði þá þekkt hana. Trausti svarar þá bróður sínum: "Þat er it mesta óráð at gera nǫkkut illt bónda, svá vel sem hann gerir til okkar, því þat mundi okkr til ógæfu verða ef þú dræpir hann saklausan ok leið þik þar frá," ok kvað vísu: Page Image

Þit munið, brenndra bauga
*brjótr, aldri njótask,
ef þú gœðingi góðum
grandar Fáfnis landa.
*Áhlaup *munu eigi
einhlít vera rítar;
taka skulum rétt til ráða,
*raunfróðligar, bróðir.

Líðr nú dagrinn; fara menn til sængr. Um náttina stóð Víglundr upp ok gekk til sængr þeirar er þau bóndi lágu í. Ljós var ófarliga í skálanum svá sjá mátti allt it efra, en dimmt var it neðra. Hann lyptir upp fortjaldinu ok sér at Ketilríðr horfir til þilis, en bóndi snýr fram á stokkinn sem hœgast undir hǫggit. Þá ætlaði Víglundr at bregða sverðinu, ok í því kom Trausti at ok mælti: "Varastu ok ger eigi ódáðaverk at drepa manninn sofanda. Láttu ǫngvan á þér finna at þú hafir ofrást á konu þessari, ok berr þik karlmannliga," ok kvað vísu: Page Image

Mun þú mey þá, er grandar,
minn vinr, konu þinni;
lít hér *fremdar flýti,
*feiginlitr gerir segja.
Skalattu, skrautligs silkis
skorð þótt þetta hafi orðit
ein at yndis *tjóni,
uppskátt um mik láta.

Þá sefask Víglundr. En þat undraði hann at svá langt var í milli þeira í sænginni. Gengu þeir brœðr þá til rúms síns, ok svaf Víglundr lítt um náttina. Um morguninn var Víglundr raunar óglaðr. Bóndi var þá allkátr ok spurði Víglund hvat honum var at ógleði. Víglundr kvað vísu, er allir ætludu Ǫrn heita:

*Mjǫk hefir mundar jǫkla
mjallhvít numit allan,
*strangr í stjórnar bingi
straumr, mik *kona flaumi.
Aldri gengr in unga
eik, þó við mik leiki,
fljóð hyggr at kvell *kunni,
*kona *þín, ór huga mínum.

"Vera má at svá sé," sagði bóndi. "Þykki mér ráð," sagði hann, "at vit skemmtum okkr í dag ok teflim." Þeir gerðu svá. Lítt gáði Ǫrn at taflinu fyrir hug þeim er hann hafði á Ketilríði, svá honum var komit at máta. Í því kom Page Image húsfreyja í stofu ok sá taflit ok kvað vísu:

Þoka mundir þú Þundar
*þinni *tǫflu *inn *gjǫfli,
ráð eru tjalda tróðu,
teitr af einum reiti.

Bóndi kvað við:

Enn er mótsnúin *manni
*men-Hlín í hug sínum;
eikskis mátti *nema elli
auð-Baldr frá þér gjalda.

Ǫrn tefldi þat er hon lagði til ok var þá jafntefli. Fátt tǫluðusk þau við Ǫrn ok húsfreyja. Þat var einn tíma at þau tǫluðusk við nǫkkut ok ekki lengi. Gengr Ǫrn þá *til móts við bónda. Var bóndi þá enn glaðr við stýrimann. Ǫrn kvað vísu: Page Image

Halltu *vǫrð á *vænni,
vinr minn, konu þinni;
láttu eigi *Gná geira
ganga mér at angri.
Eigi veit ek, ef úti
opt finnumsk Bil tvinna
Hlǫkk at *hvárum *okkrum
heimilari verði seima.

"Vel mun duga, þó hon ráði," sagði bóndi. Skildu þeir þá þessa rœðu. Hvern hlut gerði bóndi ǫðrum betr til þeira. En þó gagnaðisk stýrimanni þat ekki ok var svá ókátr at hann kvað aldri neitt gleðiorð. Þetta þótti bróður hans it mesta mein ok talaði opt fyrir honum at hann vildi af hyggja ok fá sér aðra konu. Ǫrn sagði: "Þat mundi eigi verða mega. Mun ek ǫngri annarri slíkt unna, ok því mun ek ekki í því fásk," ok kvað vísu:

*Ann ek, þó úthallt renni
eikikjǫlr inn bleiki,
mun þér minn hagr þykkja
mannligr, um konu annars.
Eigi kann ek, ef ǫnnur
jafnblíð verðr mér síðan,
vindr rak knǫrr ór klandri,
kvinna nǫkkuru sinni.

"Svá má vera at sé," sagði Trausti. Gengu þeir þá til stofu. Sat bóndi þar ok húsfreyja í knjám hans, ok helt bóndi um hana miðja. Sá Ǫrn at henni var ekki mikit um þat. Fór hon þá ór knjám bónda ok sezk í bekkinn ok grét fárliga. Ǫrn gekk þangat, settisk niðr hjá henni, ok tǫluðu Page Image nǫkkut hljótt. Hann kvað þá vísu:

Svá vilda ek þik sjaldan,
svinn brúðr, koma ok finna,
*hǫrvi glæst, at hristi
hrumr maðr at þér krummur;
heldr vilda ek halda,
Hlín, at vilja mínum,
*lýsigrund, í landi,
*liða *elds, um þik miðja.

"Ekki er víst," kvað húsfreyja, "at okkr verði þess lagit." Stendr hon þá upp ok gengr í brott. Bóndi var enn allkátr ok mælti: "Þat vilda ek, Ǫrn, at þú hugsaðir um bú mitt ok annisk þat mik varðar, því ek ætla mér heimanferð; mun ek verða brottu mánuð mest. Treysti ek þér bezt til þessa er mik varðar." Ǫrn gaf sik fátt at þessu. Síðan reið bóndi heiman við fimta mann. Hrafn talar þá við bróður sinn: "Þat þykki mér ráð at vit ríðim báðir í brott ok sém eigi heima meðan bóndi er í brott, því þat mun ellegar talat at þú munir fífla húsfreyju ok mun ykkar þá mikill mannamunr þykkja vera." Ǫrn sagði at svá skyldi vera. Riðu þeir þá heiman ok váru með kaupunautum sínum allt þar til bóndi kom heim í Page Image nefndan tíma. Hann var heldr fjǫlmennr. Þar var í ferð með honum Þorgrímr prúði ok Helga dóttir hans, Sigurðr spaki ok Gunnlaugr ofláti, ok Holmkell frá Fossi með fimm tigum manna. Þá kómu þeir heim stýrimenninir. Ketilríðr hafði búisk við mikilli veizlu at fyrirsǫgn bónda, ok ætlaði hann þá at veita brullaup sitt. En er þeir sátu allir í stofu, þá stóð bóndi upp ok mælti: "Svá er háttat, Ǫrn stýrimaðr, at þú hefir verit hér í vetr ok þit brœðr, ok veit ek þú heitir Víglundr, en annarr Trausti, ok eruð Þorgrímssynir. Svá ok vissa ek hvern hug þú hafðir á Ketilríði. Hefi ek þér ok margar raunir gert, ok hefir þú þær allar vel borit. En þó ǫllungis hefir þú þik í ǫngri óvíssi sýndann. En ávallt átta ek nǫkkut undir mér. Nú skal ekki þik leyna at ek heiti Helgi sonr Eiríks jarls, en fǫðurbróðir þinn. Bað ek því Ketilríðar at ek vilda geyma hana þér til handa; er hon ok óspillt af mér. Hefir Ketilríðr allt þetta kvennmannliga borit, því hon var alls þessa duld. Hǫfum vit aldri undir einum klæðum legit, því rekkjustokkr tekr upp í milli rúma okkar, þó vit hǫfum eitt áklæði haft. Ætla ek ok henni hafi þetta engin skript verit, þó hon kenndi ǫngvan karlmann meðan Page Image þú lifðir. Eru þetta allt ráð Hólmkels bónda. Þykki mér ráð at þú biðir nú Ketilríðar en sættisk við Hólmkel bónda. Mun hann láta þik ná sættum. Hefir honum mjǫk prýðiliga farit í yðrum viðskiptum." Víglundr gengr þá at Hólmkeli bónda ok leggr hǫfuð sitt í kné honum. En hann svarar, "Á þínum hálsi er þat bezt komit. Skulu vit at vísu sættask, mun þat Ketilríðr vilja." Var nú ok svá at Hólmkell gipti Víglundi dóttur sína Ketilríði. En Þorgrímr prúði gipti Helgu dóttur sína Sigurði spaka, ok váru þar brullaupin bæði undir eins. Lifðu hvártveggi saman með yndi ok eptirlæti, sœmð ok sóma. Fekk nú Víglundr þat hann eptir langaði. Lifðu með yndi til ellidaga. Sannask þat hér at enginn veit sína æfina fyrr en ǫll er. Endask hér nú þessi saga af Víglundi inum væna.

Previous Previous section




Go up to Top of Page