Landafundir

Á seinni hluta 10. aldar héldu Íslendingar vestur um haf í landaleit. Eiríkur rauði fann þá land sem hann nefndi Grænland "og kvað menn það myndu fýsa þangað farar að landið ætti nafn gott" (Ari fróði, Íslendingabók). Samkvæmt Landnámu kannaði hann Grænland í þrjú ár en sneri þá aftur til Íslands. Sumarið eftir nam hann land á Grænlandi. 25 skip fylgdu honum af Íslandi til Grænlands en einungis 14 komust á leiðarenda. Hin týndust í hafi eða sneru við. Landnemarnir settust að á vesturströnd Grænlands og var þetta landnám framhald landnámsins á Íslandi. Siglingar til Grænlands lögðust af í byrjun 15. aldar og þegar landkönnuðir komu þangað tveimur öldum síðar fundu þeir aðeins hrundar bæjarústir. Sagnir Inúíta segja frá mönnum á stórum skipum er hafi rænt mörgu norrænu fólki. Þó eru afdrif meirihluta landnámsmannanna á Grænlandi mönnum enn ráðgáta.

Í L'Anse aux Meadows á Nýfundnalandi í Kanada fundust húsarústir norrænna manna; myndin sýnir endurgerðar byggingar þeirra. (At L'Anse aux Meadows in Newfoundland in Canada were found ruins of a Nordic settlement; the picture shows their reconstructed houses).

Skömmu eftir landnámið á Grænlandi var Bjarni Herjólfsson á leið þangað en hraktist af leið og sá lönd á austurströnd Norður-Ameríku. Leifur Eiríksson, síðar nefndur Leifur heppni, fór í könnunarferð til þessara landa og nefndi þau Markland, Helluland og Vínland. Vínlandsferðir urðu ekki tilefni landnáms á meginlandi Ameríku en landkönnuðirnir reistu sér þar skála og komu sér fyrir á meðan þeir könnuðu landið.

Talið er víst að Helluland sé Baffinsland og Markland sé Labrador en fræðimenn greinir á um hvar Vínlands sé að leita. Nokkrir hafa bent á Nýja England sem líklegasta staðinn en þeirri skoðun hefur vaxið fylgi að Vínland sé á Nýfundnalandi eftir að rústir fundust í L'Anse-aux-Meadows á norðurodda Nýfundnalands sem þykja benda til vistar norrænna manna þar. Nokkrir hafa einnig bent á að St. Lawrence flói kæmi einnig til greina í þessu sambandi.

Sagt er frá ferðum norrænna manna til Grænlands og Vínlands í Grænlendinga sögu og Eiríks sögu rauða.