Įsatrś

Hugtakiš įsatrś er 19. aldar hugtak, notaš um žann hluta norręns įtrśnašar sem felur ķ sér trś į ęsi.

Žeir landnįmsmenn sem voru įsatrśar trśšu į marga guši, Ęsi, og viršast hafa rękt gušsdżrkun sķna meš blótum og helgileikjum.

Gošin (Ęsir) bjuggu ķ Įsgarši og hafši žar hver sinn bśstaš.

Freyr var frjósemisguš, Tżr var ķmynd hreysti og gaf mönnum sigur ķ orrustu. Lokihinn lęvķsi gerši įsum marga skrįveifuna og į hann m.a. sök į dauša Baldurs, hins hvķta įss.

En ęšstur allra guša var Óšinn. Hann var öšru fremur guš žekkingar og skįldskapar, en einnig guš galdurs og rśna. Auk žess var hann guš daušra og orrustuguš. Tįkn hans voru mešal annars hrafnar tveir og spjót. Hann var eineygšur og hafši fórnaš öšru auga sķnu fyrir visku. Įtrśnašur į hann er ekki talinn hafa veriš mikill ķ hinu ķslenska bęndasamfélagi.

Annar guš, Žór, sonur Óšins og Jaršar, viršist hafa veriš mikiš dżrkašur. Tįkn hans er m.a. hamarinn Mjöllnir. Žór ók um himininn ķ reiš sinni og voru tveir hafrar spenntir fyrir. Žį gekk į meš žrumum og eldingum.

Įsynjur voru ekki sķšur helgar en ęsir. Žeirra ęšst var Frigg. Hśn tengdist hjśskap. Freyja var frjósemis- og įstargyšja, gjarnan įkölluš ķ barnsnauš. Aš auki var fjöldi annarra įsa og įsynja.

Samkvęmt įsatrśnni eiga gošin ķ sķfelldri barįttu viš jötna sem bśa ķ Jötunheimum. Til žeirra teljast żmsar skepnur, eins og Mišgaršsormur, sem liggur ķ sjónum umhverfis jöršina og bķtur ķ sporš sér, og Fenrisślfur sem engu eirir. Gošunum tókst meš brögšum aš fjötra ślfinn og litlu munaši aš Žór tękist aš drepa Mišgaršsorm er hann reri eitt sinn til fiskjar.

Jötnar sameinast aš lokum ķ grķšarlegri herför gegn gošunum. Veršur žį mikil orrusta svo aš flest gošin falla og jötuninn Surtur brennir alla jöršina. Žetta eru ragnarök; örlög gošanna. En eftir heimsbrunann rķs jöršin ķ annaš sinn, išjagręn śr sę. Hin bestu goš og menn lifa žar įfram ķ fornum heimkynnum fešra sinna.

Ritašar heimildir um norręna gošafręši eru Eddukvęši og Snorra-Edda (eftir Snorra Sturluson).