University of Wisconsin Digital Collections
Link to University of Wisconsin Digital Collections
Link to University of Wisconsin Digital Collections
Icelandic Online Dictionary and Readings

Svava Jakobsdttir / Ritsafn : rval [selection] (1994)

 

Fjrusteinn

Fr ekki milli mla a miki st til. au voru komin, brnin hans, ll rj. Mttu hr strax upp r nu og settu daginn umsvifalaust gang. Allt komi fulla fer. skar frammi eldhsi a hella knnuna og binn a setja nbaka brau sem hann keypti leiinni inn dka stofubori. rstta diskinn sem tti aldrei a nota fyrir hdegi. slaug inni svefnherbergi hj mur sinni a vo henni og ba hana undir flutninginn. Lgvr mur fyrirmla um a sna sr ea reisa sig olli honum ra. gsta ein var inni stofu hj honum og hafi komi me vottinn eirra. votturinn var snyrtilega samanbrotinn eins og vinlega hj gstu en sta ess a setja hann inn skp eins og vant var, bograi hn vi a flokka hann tvo stafla sfann. Hann st egjandi ti vi gluggann og fr a veita v meiri athygli hvernig hn raai vottinum. Ft Sigrar setti hn srhlaa, hinn lagi hn ftin hans og anga lt hn lka sngurfatna, handkli og anna heimilisln. Hann horfi staflana tvo sem leislu og hugsai: a sameiginlega verur eftir hj mr. Vitanlega. urfti ekki um a ra. Eitt leiddi af ru.

Hann hreyfi ekki heldur hnd ea ft egar slaug vatt sr framhj honum innan r svefnherbergi og greip hreint handkli r bunkanum hennar gstu. a hefi hn ekki urft a gera. Hann hefi geta sagt henni a a vru enn hrein handkli skpnum baherberginu. Hann lti ekki allt hreinkast einu og vri vanur a taka handklin fram rttri r. Flk tti ekki a ganga annarra manna verk. Samt andmlti hann ekki tt hann sti sjlfan sig a v a fyllast gremju v a vanmttur sem hann vissi mtavel af, varai hann vi sanngirni. Auvita hafi hann komi sr upp kerfi yfir handklin eins og allt anna v ruvsi treysti hann sr ekki til a hafa yfirsn yfir hshaldi. Hafi veri vanur. Ekki stunda heimilisstrf um fina. Ekki svo a skilja a r vru viljandi a troa honum um tr ea finna a vi hann en sjlfri eirra heimili hans tk af ll tvmli um a a r tku ekki fullt mark honum essum efnum, r geru hann myndugan me rsmennsku sinni. Og hvernig tti anna a vera? Hfu r ekki kennt honum etta? r og Sigrur sem hafi sagt honum til r rminu? Ekki urfti hann a miklast honum tkist nokkurn veginn a halda hlutunum gangandi. Konur kunnu alltaf a bta r sjlfar ef r geru mistk. a gat hann ekki. Og lundin fist vi essa hugsun.

Hann sneri sr undan og tk a stara t um gluggann til ess a n valdi skapsmunum snum, dr sig lengra til hls me myndun sna a hann hefi hrakist anga undan athafnasemi eirra og stjrnsemi. annig sveiflaist ge hans stri vi sjlft sig, hugurinn eins og ringlaur ri sem vissi ekki hvaan hann st veri. Vitanlega vissi hann a vel a brnin ttu skili akklti. t boin og bin til hjlpar. Vitanlega gat hann ekki n eirra veri essum morgni. Ekki kmi hann Sigri hjkrunarheimili hjlparlaust.

En akklti st honum. a var varasamt, eitthva tt vi lfshska a lta ljs akklti. Eins og a kljfa sjlfan sig tvennt a akka eim fyrir a flytja Sigri. etta var ekki fyrir hann gert ... hann var alls ekki orinn of gamall og reyttur til a hugsa um Sigri. Farinn a reki og heilsu, sgu au. En enginn svo nrgtinn a benda honum a Sigrur vri betur komin annars staar.

Hendurnar flmuu gluggakistunni uns r stvuust vi stein, slttan og valan fjrustein. Hendurnar kyrrust, biu tekta nokkra stund uns r lgust yfir steininn eins og hlf. Logndrfa ti. Hann tlai a snja venjusnemma r. Snjflygsurnar svifu svo hgt a a var nnast unnt a fylgjast me falli eirra. Letilegar voru r kyrru loftinu, lkt og lendingin vri ltt hugaver. Fuglahpur ttum hnapp garshorninu einbeittum fundi ur en eir hyrfu han surn lnd ... hverjir eirra skyldu koma aftur af v hjkrunarheimili? Og eftirlegufuglar ... voru eir lka til nttrunnar rki ...?

Allt einu svo brnt a geta fullvissa au um a Sigrur yrfti ekki a fara hans vegna ... yrfti a manna sig upp a segja eim a hn vri honum ekki til byri a vri kannski von au hldu a, jafnsiginn og rr og hann var orinn og auvita urfti a taka egar hann flutti mmmu eirra milli rms og hjlastls ea egar hann urfti a hjlpa henni inni bai en a var ... a var ... hva? Hvernig tti a koma orum a v? Og hva var a eiginlega ...? Hann langai til a geta gert eim grein fyrir hvers vegna hann tregaist vi, hva hann vri a missa en a var svo erfitt a n essu ... jafngerlegt og a n kjarna r steini og erfitt a n til eirra, skar og gsta tluu svo htt, og snjrinn brnai ekki um lei og hann snerti jr eins og hann hafi bist vi. Lklega kaldara ti en hann hafi gert sr grein fyrir. Nsnvi l ar sem a var komi, agerarlaust. a breiddist yfir garinn og akti allt sem ar var. Brum mundi snja yfir heiminn. ofboi ttaist hann a a mundi gerast ur en hann ni v sem hann tti sagt og kannski eina ri a spyrja hvort mtti ekki fresta essu einu sinni enn til ess a Sigrur gti fari han slskini egar fuglarnir vru komnir aftur og hn gti heyrt eim taka sig upp af trjgreinunum svo skrjfai laufinu undan vngjablaki eirra og sngblgnum bringum uns eir hurfu upp heian bjartan himin, of bjartan fyrir mannleg augu a fylgja eim eftir.

En hr og sngg oraskipti skars og gstu --- var eim a sinnast? --- fleyguu hugsanir hans lkt og vivrun. Hann hafi fresta essu sast og ltu au undan honum. Og a fr auvita sem au sgu a Sigrur missti plssi. N voru au bin a ba a lengi eftir a plss losnai n a hann ori ekki a ympra frestun. a var bi a kvea etta. Sigrur mtti ekki missa plssi.

Og skildi allt einu hva bj a baki essari einbeittu atorkusemi. Hfu rust hr inn bti, ll herdeildin, og lagt heimili undir sig, allt tti a vera til rttum tma. Stundvslega. Ekkert eirra hafi spurt hvernig honum lii. Ekkert klapp kinnina ea snggt famlag til a hugga hann. Samantekin r, auvita. Foruust a vekja upp vorkunnsemina sem bugai hann sast egar hann neytti fris hllegu andrmslofti og sagist httur vi, au skyldu ba me etta. Hguu sr eins og skp venjulegt og elilegt feralag sti fyrir dyrum og skip fri fr bryggju tlun. Ekki miki ruvsi en egar au Sigrur skruppu sast vestur. Sasta ferin vestur bernskuslir Sigrar. hfu au ll komi til a hjlpa, skar keyri au um bor Akraborgina, dturnar settu niur tskur ...

Allt einu hrkk hann kt. --- Vert ekki a skipta r af essu, --- var sagt niurbldri kvenrddu og snggvast fannst honum vera tala til sn. En a var gsta. Eitthva tti henni vi skar. vntur reiitnninn rauf einangrun hans svo sngglega a honum fannst sr vera kippt raunverulegan hversdagsheim sem hann var binn a gleyma og kom honum ekki vi og gramdist a au skyldu fara a rfast einmitt nna. egar au ttu raun a f a vera ein, Sigrur og hann. skilnaarstundu. Hva mislkai gstu? Eitthva hlaut skar a hafa sagt ... a hafi hann ekki greint ... etta hafi veri samfellt su eim sem vakti enga eftirtekt fremur en niur ofni. gsta st vi borshorni yfir skari sem hlt bolla hndunum og gsta bin a klemma saman munninn til a stilla sig. Lkust Sigri af brnunum. a hafi hn alltaf veri. Hva var gsta n gmul ... a hafi veri langreyttur ratnn greinilegum oraskiptum eirra lkt og hjn vru a kta en ekki systkini ... gsta var yngst ... fertug ... reianlega orin fertug ... meira. Sigrur hennar aldri ... Sigrur fertug ... hvernig sem hann reyndi gat hann ekki dregi upp mynd huga sr af Sigri fertugri. Samt fannst honum eitthva vi gstu ar sem hn st arna vi bori og rddin sem hafi borist til hans ... ef hann einbeitti sr gti hann ef til vill dregi fram hugann. Nei ... gerningur. Lklega brast hann rek til a muna. Og hva tli au hafi ekki rifist einhvern tma. a gat svo sem veri! Hann gat ekkert veri a rifja a upp. Ellin er gleymin. Ellin man ekki misjafnt. a er hvld v.

En undarlegt samt a muna ekki Sigri unga! egar hn var huga hans birtist hn eins og hn var nna ... einstk r og viskei greinanleg hvert fr ru ... ekki afmrku eins og jarlg landi. hans aldri stigu hugur og sjn ldur fullkominni stt ... nei, Sigrur er ekki minning fr einhverju srstku viskeii. Sigrur er.

Hann leitai aftur dauakyrr hvtrar logndrfunnar og kreppti hendur um fjrusteininn sem var hvorki str n ungur en fullkomlega slpaur af eim flum sem skpu hann. Fullgerur. au hfu fundi hann sustu ferinni vestur. ar b bj frndflk Sigrar, ungt flk sem au ekktu eiginlega ekki neitt en etta unga flk hafi teki vel mti eim, ekki vantai a, og gengi r rmi fyrir eim meira a segja enda tt au vissu mtavel a au, Sigrur og hann, vru fremur a heimskja stainn en flki. Og bru meira a segja umhyggju fyrir eim. Reyndu a hafa au ofan af v a ganga niur fjru. Og tkst ekki til fulls a leyna oli snu og hyggjum egar vingjarnlegar rtlur eirra komu ekki a haldi. rjskan essu gamla flki, hafi a hugsa. Einkennilegt upptki svona gmlu flki a vilja endilega klngrast anga sem a kemst ekki. Og hann hafi ekki einu sinni gert tilraun til a tskra fyrir eim hvers vegna a var svo nausynlegt a komast niur fjru og vissi a varla sjlfur fyrr en hann tk upp steininn. egar maur gengur lturhgt og hnd Sigrar hvlir manns eigin kemur maur auga a sem liggur alveg vi trnar manni.

etta var venjulegur fjrusteinn sem hann hefi ekki liti vi egar hann var yngri en uppgtvai n a me aldrinum lrist manni a greina lf steina, gat hltt visgu eirra og sagt eim sna. last trna eirra enda er agmlska steinn er hn birtist freskum augum. Hann hafi veri hr, essi fjrusteinn egar hann kynntist Sigri essum b, ungur maur sem hafi fengi plss bt nsta orpi, og au hfu gengi niur fjru en au hfu leyft honum a liggja, tku satt a segja ekki eftir honum, skp venjulegum steini fjru og ekki vst au hefu greint hann fr llum hinum, en n minnti hann sig, velktur sj, mtaur af misjfnum ldum og sverfandi brimi uns hann var orinn valur og jll og misfellulaus, hann hvldi gilega lfa n ess a yngja ea sra, ttur, traustur. Fullskapaur var essi steinn, formi endanlegt og yri ekki breytt r essu. Hann rtti Sigri steininn varlega lkt og steinninn vri brothtt egg, btanlegt ef a brotnai og hn hafi teki vi essum drgrip egjandi me sama hugarfari og hann. a vissi hann, ekki sakir ess a hann tki gn hennar sem samykki, heldur vegna ess a hvort um sig var fyrir lngu fari a eigna hinu eigin hugsanir.

Strjlar snjflygsurnar hfu lagst berar trjgreinarnar eins og hvtavoir og skyndilega laust hugsun niur: hva tti a vera um steininn? tti hann a vera eftir hr gluggakistunni hj honum ea fara me Sigri nja stainn? Hn gti haft hann nttborinu hj sr.

sjlfrtt reif hann upp steininn og skynjai um lei a skar var a tala til hans. a vri naumast hann vri ti ekju, hvort hann tlai ekki a iggja kaffi sem vri margsinnis bi a bja honum? Hann hampai steininum vandralega og hvarflai a honum a segja eim fr honum --- og fjruferinni. v a n urfti a kvea hvar steinninn tti a vera.

Hann byrjai a stama einhverju t r sr en orin voru samhengislaus og hann komst rot. Rddin d t. v hvernig var hgt a gera grein fyrir steini sem var r svo mikilli agmlsku gerur a orin sjlf voru runnin inn hann, steinger, ... ekki hgt a n eim t og jafngilti raunar trnaarbroti a reyna a ... hva kvea a eim ... au mundu ekki skilja a sem hann skildi ekki sjlfur ... en hann var samt a kvea hva tti a gera vi steininn, hvort eirra tti a hafa hann og flaug jafnvel hug rleysi a kannski mtti skipta honum eins og gsta hafi gert me vottinn ... saga hann tvennt ... en n var hann orinn of seinn v a gsta stefndi hann, alltaf svo drfandi, hn gsta, og hann herti sig upp, keyri sjlfrtt herarnar aftur eins og soldti vi lisknnun og bj sig undir a lta hana drfa sig a borinu ar sem kaffibollinn st. En gsta kom honum vart. Hn dreif hann ekki fram. Hn losai um hendur hans sem krepptust um steininn, opnai lfa hans varlega eins og til a auvelda honum a leggja steininn fr sr og spuri rlega, hllega, hvort hann vildi ekki drekka kaffi mean slaug lyki vi a sinna mmmu. Hann hleypti sig kjarki og sagist geta vegi Sigri og greitt henni hri svo slaug gti fengi sr kaffi en gsta hristi hfui og sagi kvein: leyfum henni bara a ljka vi a, a er ori svo erfitt fyrir ig.

einni svipan luktust hendur hans aftur um steininn og hann hlt honum uppi vi brjst sr. Minnti barn sem a svipta leikfangi og gremja grai andliti. Vi etta herti gsta blmlginni: sona, sona, sagi hn randi og hann afr a lta leia sig a borinu eins og gan krakka og vera ekki vanakkltur og sanngjarn og ekki meyrna og htta vi allt saman gsta hefi snt honum hlju.

v kom slaug fram me vottafati og handkli og s afturkallanlega stareynd blasti vi honum lkt og a sti letra vegginn a aldrei framar mundi hann annast Sigri ennan htt. Samstundis vissi hann hva a var sem hann hefi urft a segja. Eins og svefngengill gekk hann inn til Sigrar me steininn og kraup vi rmi hennar. Lagi steininn ofan sngina og hlt ar um hann bum hndum eins og hann vri a fra frn sem honum vri um megn a sleppa. Grf andliti sngina eins og egar hann urfti fyrsta sinn a sinna henni sjlfbjarga, ralaus frammi fyrir vanmtti hennar og eirra beggja. Hann var vanur og klaufskur og undarleg blygun hafi gripi hann andspnis eirri nausyn a ganga svo nrri henni, nrgengni hans vi lkama hennar nstum afskrming samlfi eirra. Uns einhvern tma --- tmans rs --- hfu minningarnar um sterkan, strufullan lkama mst burt og lasbura lkami mta og slpa hrjfar hendur.

N vissi hann hva hann vildi segja ... a hans vegna yrfti hn ekki a flytja ... etta hefi aldrei veri erfitt ... v a vi snertingu handanna henni til lknar hafi hann fundi hva v flst a eiga einhvern sr nkominn.

Og steini gti bltt t vri honum skipt tvennt.


Go up to Top of Page