8. Svartiskóli.

Það er sagt, að í svartaskóla lærðu menn galdur. Sumir segja, að skóli þessi hafi verið á Þjóðverjalandi, en aðrir, að hann hafi verið í   [p. 34]   Parísarborg á Frakklandi. Þar var svo háttað, segir sagan, að skólinn var í jarðhúsi einu rammgervu, og var enginn gluggi á því, svo þar var ætíð níðamyrkur inni. Enginn var þar kennari, og námu menn allt af bókum, sem voru ritaðar með eldrauðu letri, svo lesa mátti í myrkrinu. Aldrei máttu þeir, sem þar lærðu, koma undir bert loft, eða sjá dagsljósið, fyr en þeir fóru alfarnir burtu þaðan, og þurftu þeir að vera þar 3 eða 7 vetur; því ekki voru þeir fyrri fullnuma. Hönd ein grá og loðin kom á degi hverjum inn um vegginn, og rétti að skólapiltunum mat þeirra. En það áskildi hann sér, sem skólann hélt, að hann skyldi jafnan eiga þann, er síðastur gekk af þeim, sem út fóru úr skólanum á ári hverju. En það var kölski, sem hélt skólann, og voru menn því ófúsir á að ganga síðast, þegar þeir fóru. Einu sinni voru þeir þar þrír Íslendingar: Sæmundur hinn fróði, sem seinna varð prestur í Odda, Kálfur Árnason og Hálfdan Eldjárnsson eða Einarsson, sem seinna varð prestur að Felli í Sléttuhlíð. Þeir áttu allir að fara burtu í einu, og bauðst Sæmundur til þess, að ganga síðastur. Hann varpaði yfir sig kápu mikilli, og hafði ermarnar   [p. 35]   lausar, og lét hana vera óhneppta. En þar voru rið nokkur upp að ganga úr skólahúsinu, og er Sæmundur kom á riðið, þreif kölski í kápu hans og segir: "þig á ég." Varpaði Sæmundur þá af sér kápunni, og hljóp út. En járnhurðin rumdi á hjörunum, og skall aftur, og svo fast á hæla Sæmundar, að hælbeinin særðust. Þá sagði hann: "skall þar hurð nærri hælum", og er það síðan orðið að máltæki. Þannig komst nú Sæmundur burtu með sérðuögum sínum.

Aðrir segja svo frá, að þegar Sæmundur gekk upp riðið, og kom út í dyrnar á skólanum, þá skein sólin á móti honum, og kastaði skugga hans á vegginn. Þegar kölski ætlaði nú að taka Sæmund, þá mælti hann: "Ég er ekki seinastur; sérðu ekki þann, sem á eftir mér fer"? Kölski þreif þá til skuggans, og ætlaði, að þar mundi maður fara, en Sæmundur slapp, og hurðin skall aftur á hæla honum. En upp frá þeirri stundu var Sæmundur jafnan skuggalaus; því kölski sleppti ekki skugga hans aftur.