Carry On Icelandic: Culture [selections] (2004)
Previous section
Sjálfstæðisbaráttan - A Struggle for Independence
Sjálfstæðisbaráttan
Á fyrri hluta 19. aldar fór þjóðerniskennd að vakna með Íslendingum í kjölfar stjórnmálahræringa suður í Evrópu. Aukinn áhugi á íslensku máli og fornbókmenntum varð til að glæða þjóðerniskenndina enn frekar og Íslendingar hófu að berjast fyrir endurreisn Alþingis og sjálfstæði þjóðarinnar.
Skáld tóku virkan þátt í sjálfstæðisbaráttunni og eru mörg þekktustu þjóðskáld Íslendinga frá þeim tíma. Má þar helstan nefna Jónas Hallgrímsson, eitt ástsælasta skáld íslensku þjóðarinnar.
Fánar við hún á Þjóðhátíðardaginn 17. júní (Flags flying at the Independence Day, June 17).
Mikilvægt skref í átt til sjálfstæðis var stigið er Íslendingar fengu stjórnarskrá árið 1874. Af því tilefni var efnt til fyrstu þjóðhátíðar á Íslandi. Hátíðin var haldin á Þingvöllum í ágúst það ár og voru þar saman komnar þúsundir manna til að fagna þessum merkilegu tímamótum í sögu þjóðarinnar.
Í kjölfar stjórnarskrárréttindanna jukust áhrif Alþingis smám saman með því að það öðlaðist löggjafarvald og fjárveitingavald.
Næsta skref var heimastjórn, en hana fengu Íslendingar árið 1904. Heimastjórn fól það í sér að þjóðin fékk ráðherra búsettan á Íslandi. Fyrsti íslenski ráðherrann var Hannes Hafstein sem auk þess að vera stjórnmálamaður var þekkt ljóðskáld.
Árið 1918 er merkilegt í sögu Íslands fyrir þá sök að þá öðlaðist þjóðin fullveldi. Með því varð Ísland fullvalda ríki en stóð þó í konungssambandi við Danmörku. Áfram var barist og árið 1944 var efnt til þjóðaratkvæðagreiðslu um sambandsmálið. 97,86% kosningabærra manna greiddu atkvæði um málið. 97,36% greiddu atkvæði með niðurfellingu sambandslaganna.
Lýðveldi var stofnað í kjölfar þessa á Þingvelli við Öxará þann 17. júní 1944. Með því að velja þá dagsetningu heiðruðu Íslendingar helstu þjóðfrelsishetju sína á 19. öldinni; Jón Sigurðsson (1811-1879) en 17. júní er fæðingardagur hans. Fyrsti forseti hins nýja lýðveldis var Sveinn Björnsson (1881-1952).
Þannig lauk langri og strangri baráttu íslensku þjóðarinnar á farsælan hátt.
A Struggle for Independence
In the first part of the nineteenth-century, in the wake of the political movement to the south in Europe, national sentiment began to stir amongst Icelanders. The increased interest in Icelandic and in earlier Icelandic literature worked to stimulate this nationalism still more, and Icelanders began to push for the restoration of the Alþing (Parliament) and for national independence.
Poets took an active part in the struggle for independence, and many of the best-known of Iceland's national poets come out of this period. The most notable is Jónas Hallgrímsson, one of Icelander's most loved poets.
An important step on the road to independence was made in 1874, when Iceland gained a Constitution of its own. The first national holiday in Iceland was given to mark this occasion. The celebration was held at Þingvellir in August that year: thousands of people came to join in the celebration of this significant turning point in the nation's history.
Following on from these constitutional rights, the influence of the Alþing grew alongside the acquisition of legislative authority and control of the nation's appropriation bills.
The next step came in 1904, when Iceland gained home-rule. Home-rule meant that the nation got a Minister who was resident in Iceland. The first Icelandic Minister was Hannes Hafstein who, as well as being a politician, was a well-known poet.
Jón Sigurðsson (1811-1879) var helsti leiðtogi þjóðarinnar í sjállfstæðisbaráttunni á 19. öld (Jón Sigurðsson (1811-1879), Iceland's greatest national hero, was the most prominent leader in the independence struggle with Danmark in the nineteenth century).
The year 1918 is important in the history of Iceland for the reason that the nation then obtained its sovereignty. With that Iceland became a sovereign nation, although it retained its allegiance to the Danish crown. The struggle was maintained, and in the year 1944 a referendum about the link to Denmark was held. 97.86% of eligible voters cast their vote on the issue, with 97.36% voting to end the laws maintaining the connection to Denmark.
Following this, the Republic was established at Þingvellir, by the river Öxará, on 17 June 1944. Icelanders chose this date in honour of their greatest nineteenth-century nationalist, Jón Sigurðsson (1811-1879), who was born on June 17. Sveinn Björnsson (1881-1952) was the first president of the new republic.
So the Icelandic people's long and severe struggle came to a successful end.
Top of Page
Content, including images, © Stofnun Sigurður Nordals, 2004. Used with permission.
TEI markup © Board of Regents of the University of Wisconsin System, 2004. All rights reserved.
Those interested in using these texts for any purpose not covered under Fair Use must seek the permission of Stofnun Sigurður Nordals and the University of Wisconsin-Madison Libraries.