Carry On Icelandic: Culture [selections] (2004)
Previous section
Heilbrigðismál - Public Health
Heilbrigðismál
Á síðari hluta 19. aldar og alla 20. öldina lengdist meðalævi Íslendinga til mikilla muna. Um miðja 19. öld var meðalævi íslenskra karla aðeins um 32 ár og kvenna um 38 ár. Um miðja 20. öld voru tölurnar komnar í 71 og 75 ár og árið 1990 var meðalævi karla 75 ár og kvenna 80 ár. Stórstígar framfarir í heilsugæslumálum ásamt bættum aðbúnaði, tryggari afkomu og bættu mataræði eru samverkandi þættir sem stuðluðu að þessari miklu breytingu.
Hjartaskurðaðgerð á Landspítalanum-Háskólasjúkrahúsi (Heart surgery being performed at the Landspítali-Háskólasjúkrahús Hospital).
Markmið stjórnvalda í heilbrigðismálum eru sett fram í sex liðum: 1) að veita bráðaþjónustu án tafar, 2) að sinna heilsuvernd og heilsugæslu, 3) að veita sérhæfða þjónustu í háum gæðaflokki þegar hennar er þörf, 4) að veita samfellda þjónustu, 5) að þjónustan taki mið af þörfum allrar þjóðarinnar og 6) að jafnræði ríki milli allra þjóðfélagsþegna.
Áhersla er lögð á að tryggja aðgang alls almennings að heilbrigðisþjónustu án tillits til efna og aðstæðna einstaklinga og fjölskyldna. Almannatryggingar eru hugsaðar sem öryggisnet er tryggi öllum þennan aðgang.
Heilbrigðiskerfið er dýrt og kostnaður við það hefur verið vaxandi á undanförnum áratugum. Hækkandi meðalaldur þjóðarinnar veldur þessu, auk stöðugt fullkomnari og dýrari tækja til sjúkdómsgreininga og lækninga. Þá eru sífellt að koma á markað ný, betri og dýrari lyf.
Mikil umræða hefur farið fram á Íslandi, sem víða annars staðar, um kostnað í heilbrigðiskerfinu. Ekki fara alltaf saman hugmyndir og aðgerðir stjórnvalda í þeim efnum og skoðanir þeirra sem starfa á vettvangi og þeirra sem sækja þjónustuna. Mikið er talað um sparnað og aðhaldsaðgerðir stjórnvalda eru gagnrýndar. Þó er heilbrigðisþjónusta á Íslandi með því sem best gerist í heiminum. Sjúkrahús eru búin fullkomnustu tækjum og vel menntuðu starfsliði og fjöldi heilsugæslustöðva tryggir greiðan aðgang að læknisþjónustu.
Public Health
In the second part of the nineteenth-century and throughout the twentieth-century, Icelanders' average lifespan increased greatly. In the mid nineteenth-century, the average lifespan of Icelandic men was only 32 years, and for women about 38 years. In the middle of the twentieth-century, these statistics had become 71 and 75 years, and in 1990 the average male lifespan was 75, and for women 80 years. Great strides in areas of health care together with improved living conditions, a more secure employment situation, and better diet have combined to create this considerable change.
The aims of authorities in the public health system are set out in six divisions: 1) to provide emergency assistance without delay, 2) to work for the maintenance of good health care and medical centres, 3) to provide specialist care of a high quality when it is needed, 4) to provide continuous care, 5) that the service take account of the needs of all Icelanders, 6) to distribute the resources equally between all citizens.
Emphasis is laid on ensuring access by all the general public to the public health service without consideration of the wealth or circumstances of the individual and family. Social security is thought of as a safety net which guarantees access for all.
The health system is expensive and the costs associated with it have been increasing in recent decades. An increase in the average age of the population is responsible for this as well as steady improvements, and more expensive equipment, in diagnosis and treatment. Further, new, better, and more expensive medicine is constantly coming onto the market.
As in many other countries, there has been a lot of debate in Iceland about the cost of the health care system. The ideas and processes adopted by the authorities do not always coincide with the views of those who work in the field or those who seek medical care. There is a lot of discussion about cost cutting, and the authorities' attempts at rationalization have been criticized. However, health care in Iceland is amongst the world's best. The hospitals are provided with the most advanced equipment and well-trained staff, and the many health centres ensure easy access to medical services.
Top of Page
Content, including images, © Stofnun Sigurður Nordals, 2004. Used with permission.
TEI markup © Board of Regents of the University of Wisconsin System, 2004. All rights reserved.
Those interested in using these texts for any purpose not covered under Fair Use must seek the permission of Stofnun Sigurður Nordals and the University of Wisconsin-Madison Libraries.