University of Wisconsin Digital Collections
Link to University of Wisconsin Digital Collections
Link to University of Wisconsin Digital Collections
Icelandic Online Dictionary and Readings

Magns Grmsson, 1825-1860; Jn rnason, 1819-1888 / slenzk fintyri (1852)

Previous Previous section

Next section Next



    [p. 36]  

9. Smundur fri.

a) Smundur fr Oddann.

egar eir Smundur, Klfur og Hlfdan komu r svartaskla, var Oddinn laus, og bu eir allir konunginn um a veita sr hann. Konungurinn vissi, vi hverja hann tti, og segir, a s eirra skuli hafa Oddann, sem fljtastur veri a komast anga. Fer Smundur egar, og kallar klska, og segir: "syntu n me mig til slands, og ef kemur mr ar land, n ess a vta kjllafi mitt sjnum, skaltu mega eiga mig". Klski gekk a essu; br sr selslki og fr me Smund bakinu. En Smundur var leiinni einatt a lesa Saltaranum. Voru eir eftir ltinn tma komnir undir land slandi, og slr Smundur Saltaranum hausinn selnum, svo hann skk, en Smundur fr kaf og synti til lands. Me essu var klski orinn af kaupinu, en Smundur fkk Oddann.

b) Pkinn og fjsamaurinn.

Smundur hlt einu sinni fjsamann*, sem honum tti vera um of bltsamur, og fann oft a v vi hann. Sagi hann fjsamanni, a klski hefi bltsyri og illan munnsfnu   [p. 37]   mannanna handa sr og pkum snum til viurvris. " skyldi g aldrei tala neitt ljtt", segir fjsamaur, "ef g vissi, a klski missti vi a viurvri sitt". "g skal n brum vita, hvort a er alvara, ea ekki", segir Smundur, og lt n pka einn fjsi. Fjsamanni var illa vi ennan gest; v pkinn geri bonum allt til meins og skapraunar, og tti fjsamaur bgt me a stilla sig um bltsyri. lei svo nokkur tmi, a honum tkst a vel, og s hann , a pkinn horaist me hverju dgri. tti fjsamanni harla vnt um, er hann s a, og bltai aldrei. Einn morgun, egar fjsamaur kom t fjsi, sr hann, a allt er broti og bramla, og krnar allar bundnar saman hlunum, en r voru margar. Snst hann a pkanum, sem l *vesld og voli bsnum snum, og hellir yfir hann bri sinni me ttalegum illyrum og hroalegu blti. En sr til angurs og skapraunar s hann n, a pkinn lifnai vi og var allt einu svo feitur og riflegur, a vi sjlft l, a hann mundi hlaupa spik. Stillti hann sig , fjsamaurinn, og htti a blta. S hann n, a Smundir prestur hafi   [p. 38]   satt a mla, og htti a blta, og hefur aldrei tala ljtt or san. Enda er s pkinn fyrir lngu r sgunni, sem tti a lifa vondum munnsfnui hans. --- Betur a og g gtum breytt eftir dmi fjsamannsins!

c) Klski ber vatn hripum.

Svo bar til einn vetur, a maur kom til fjsakonu Smundar, og bau henni a skja allt vatn fyrir hana um veturinn, bera t mykjuna og fleira ess konar, ef hn vildi gefa sr a stainn, sem hn hefi undir svuntu sinni. Fjsakonu tti etta bo gott, v hn hugsai ekki eftir v, a hn var ungu, og mundi ekki til ess, a hn hefi neitt fmtt undir svuntu sinni. Hn gekk v a kaupunum. En egar t lei um veturinn, sm-lukust upp augun grikonunni, og ttist hn sj, hvar komi vri. Var hn gul og fskiptin, og eins og utan vi sig. Smundur tk eftir essu, tk hana tali og gekk hana um orskina til fltis ess, er hana vri komi. fyrstunni vildi hn ekki segja honum a, en a sustu komst hn ekki undan, og sagi fr llu greinilega og rtt um kaup sitt vi manninn. Smundur   [p. 39]   lt hana fyrst vita a, a sr hefi raunar ekki veri duli rlag hennar, enda hann hafi ekki skipt sr af v fyrri. "Vertu kvin", segir Smundur, "g skal kenna r r til ess, a lta klska vera af kaupinu. skalt morgun bija hann a skja vatni hripum, og ganga hj sluhlii, annars s hann af kaupinu". Fjsakonan fer, og gerir allt, sem fyrir hana var lagt. Klski fer n me hripin, og rambar eftir vatninu. En er hann kemur a sluhlii, hringir Smundur klukkunum, og fr allt vatni niur r hripunum. Klski reyndi til risvar sinnum, en a fr einatt smu lei. Snarai hann fr sr hripunum bri, og hvarf burtu. Fjsakonan l san barn sitt, og vitjai klski ess aldrei; en ar mti hugsai hann Smundi presti gott til glarinnar; v hann ttist eiga honum grtt a gjalda.

d) Klski er fjsi.

Einu sinni vantai Smund fjsamann; tk hann klska, og lt hann vera fjsinu hj sr. Fr a allt vel, og lei svo fram tmnui, a klski geri verk sitt me llum sma. En mean sra Smundur var stlnum   [p. 40]   pskadaginn, bar klski alla mykjuna haug fyrir kirkjudyrnar, svo egar prestur tlai t eftir messuna, komst hann hvergi. Sr hann , hva um er a vera, stefnir til sn klska, og ltur hann nauugan viljugan bera burtu aftur alla mykjuna fr kirkjudyrunum og sinn sta. Gekk sra Smundur svo fast a honum, a hann lt hann seinast sleikja upp leifarnar me tungunni. Sleikti klski svo fast, a a kom laut helluna fyrir framan kirkjudyrnar. essi hella er enn dag Odda, og n ekki nema fjrungur hennar. Liggur hn fyrir framan bjardyrnar, og sr enn lautina hana.

e) Klski gerir sig svo ltinn, sem hann gat.

a var einhverju sinni, a sra Smundur spuri klska, hva ltinn hann gti gert sig. Klski sagist geta ori eins ltill og mfluga. Smundur tk borjrn, og borai holu sto eina, og segir klska a fara ar inn . Klski var ekki seinn a essu, en Smundur rak tappa holuna, og hvernig sem klski emjai og skrkti og ba sr vgar, tk Smundur ekki tappann r holunni, fyr en hann hafi lofa honum a jna honum og   [p. 41]   gera t, hva sem hann vildi. etta var orskin til ess, a Smundur gat t haft klska til hvers, sem hann vildi.

f) Flugan.

Klska var allt af gramt gei vi Smund prest; v hann fann til ess, hversu hann fr allt af halloka fyrir honum. Hann reyndi v me llum rum a hefna sn honum, a vildi ekki heppnast. Einu sinni geri hann sig a dltilli flugu, og lagist undir sknina mjlkinni askinum prestsins, og tlai sr annig a komast ofan hann, og drepa hann. En egar Smundur tk askinn, s hann egar fluguna, vafi skninni utan um hana, og svo lknarbelg ar utan um, og lt bggulinn t altari. ar var flugan a hrast, mean a Smundur embttai nst eftir. egar ti var, leysti prestur upp bggulinn, og sleppti klska burtu. Er a haft fyrir satt, a klski hafi aldrei tst hafa komist verri krggur, en a liggja altarinu hj Smundi.

g) Pkablstran.

Smundur tti ppu eina, sem hafi nttru, a egar hana var blsi, komu einn   [p. 42]   ea fleiri pkar til hans, og spuru, hva eir ttu a gera. Einu sinni hafi Smundur skili ppuna eftir rminu snu, undir hfalaginu, ar sem hann var t vanur a hafa hana nturnar. Um kveldi sagi hann jnustustlkunni a ba um sig, eins og vant vri, en tk henni vara fyrir v, a ef hn fyndi nokku vanalegt rminu, mtt hn ekki snerta a, heldur lta a vera kyrrt snum sta. Stlkan fr a ba um, og var n heldur en ekki forvitin, egar hn s ppuna. Hn tk hana ar, og skoai hana krk og kring, og seinast bls hn hana. Kom undir eins til hennar pki einn, og spuri: "Hva g a gera?" Stlkunni var bilt vi, en lt ekki v bera. Svo st , a um daginn hafi veri sltra 10 sauum hj Smundi, og lgu allar grurnar ti. Stlkan segir pkanum, a hann eigi a telja ll hrin grunum, og ef hann veri fljtari a v, en hn a ba um rmi, megi hann eiga sig. Pkinn fr og kepptist vi a telja, og stlkan hraai sr a ba um. egar hn var bin, tti pkinn eftir a telja einum skklinum, og var hann af kaupinu. Smundur   [p. 43]   spuri san stlkuna, hvort hn hefi fundi nokku rminu. Hn sagi fr llu, eins og var, og lkai Smundi vel rknska hennar.

h) Smundur kvest vi klska.

Einu sinni hafi Smundur veja vi klska um a, a hann skyldi aldrei geta komime ann fyrri hluta r vsu, hvorki latnu n slensku, sem hann gti ekki sett botninn . Smundur setti sjlfan sig ve fyrir essu, og me v klska lk rinn hugur a n hann, sparai hann ekki tilraunir um etta. Einu sinni, egar prestur var setunum, kom klski ar, og segir:

"Nunc tibi deest gramen".[1*]

segir prestur:

"Digito tu terge foramen"![2*]

ru sinni settist klski kirkjubustina, og segir:

"Hc domus est alta".[3*]

segir prestur:

"Si vis descendere, salta"![4*]

  [p. 44]  

Einu sinni var Smundur a drekka r horni, kemur klski ar, og segir:

"Nunc bibis ex cornu".[5*]

segir prestur:

"Vidisti, qvo modo fr n"?[6*]

Klski segir, a "fr n" s ekki latna, og ykist hafa unni ve. En Smundur kva a satt. rttust eir um a lengi, en svo lauk, a Smundur sannai klska a, a "fr n" vri latna. "Reynum vi einu sinni slensku", segir klski. "a skal vera", segir Smundur, "og byrja ". segir klski:

"Allt er runninn t botn
ttungur me hreina vatn".

segir prestur:

"Allt er vald hj einum drottn',
hans n ei verur sjatn".

Hafi klski enn bei sigur fyrir Smundi, og er ess ekki geti, a eir kvust san.

i) skastundin.

Smundur hinn fri sagi, a skastund vri hverjum degi, en ekki nema eina sekndu (augnabrag), og tkist mnnum v   [p. 45]   varla a hitta hana. Arir segja, a ekki s skastund nema laugardgum einum.

Einu sinni var Smundur bastofu, ar sem vinnukonur hans stu. segir hann: "Hana n, stlkur, n er skastundin, ski r n hvers, sem r vilji". gellur ein eirra vi, og segir:

Eina vild' g eiga mr
skina svo ga,
a g tti synina sj
me Smund' hinum fra!

"Og dir, egar fir hinn sasta", segir Smundur; v hann reiddist henni fyrir skina. essi stlka ht Gurn, og var hn seinna kona Smundar prests. ttu au saman sj sonu, eins og hn hafi ska, en vi hinn sienasta d hn af barnsfrum. --- Smundur geymdi jafnan kli au, er hn hafi tt, mean hn var vinnukona, og sndi henni au iulega, til ess a lgja henni rostann; v hn var drambsm mjg af veg eim, sem hn var kominn . a er eitt sagt til merkis um dramb hennar, a einu sinni kom til hennar ftkur maur, og ba hana a gefa sr a drekka. segir hn:

"Gakktu na, gurinn minn,
a gerir biskupshesturinn"!


Notes

[1*] Ekruhadd (. e.: gras) ig illilega vantar.

[2*] a er ng g ni' ig, nna til a skeina mig.

[3*] etta hs er htt, a m g jta.

[4*] Ofan hrapa' ef enn vilt , er r best a stkkva n.

[5*] Af horni ig hellir .

[6*] Hvernig sndist r fr n?

Previous Previous section

Next section Next




Go up to Top of Page